Translate

Wikipedia

Αποτελέσματα αναζήτησης

Τρίτη, 31 Μαρτίου 2015

Ηροδότου Ιστορίες- Εισαγωγή: Βιογραφικά στοιχεία Ηροδότου (Α΄Γυμνασίου)

ΓΛΩΣΣΑ - ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΡΗΜΑΤΑ (5η Ενότητα, Α΄Γυμνασίου)

1. Τι είναι παραγωγή λέξεων;

Παραγωγή ονομάζεται ο σχηματισμός μίας λέξης από μία άλλη. Η λέξη που γίνεται από μία άλλη λέξη λέγεται παράγωγη λέξη, ενώ η λέξη από την οποία γεννήθηκε μία παράγωγη λέξη λέγεται πρωτότυπη λέξη.

2. Πώς σχηματίζεται μία παράγωγη λέξη;

Θέμα πρωτότυπης λέξης + παραγωγική κατάληξη = παράγωγη λέξη.


3. Από ποιες λέξεις σχηματίζουμε παράγωγα ρήματα;

Παράγωγα ρήματα σχηματίζουμε:
α) από ουσιαστικά
β) από επίθετα
γ) από άλλα ρήματα
δ) από άκλιτες λέξεις (επιρρήματα, επιφωνήματα, ηχοποίητες λέξεις)
ε) από φράσεις (π.χ. καλώς όρισες → καλωσορ-ίζω)

Τετάρτη, 25 Μαρτίου 2015

Μπροστά στους ήρωες (ομιλία του Γιώργη Δ. Μαρκάκη για την 25η Μαρτίου)


Αυτά τα λόγια απηύθυνε ο Γιώργης  Δ. Μαρκάκης, στην Πάτρα, σε ομιλία του, με αφορμή το νόημα  της 25ης Μαρτίου 1821:

Κάθε φορά που -εδώ κι 190 χρόνια- πλησιάζει η επέτειος της εθνικής μας επανάστασης του 1821 τρέχουμε να ξεσκονίσουμε τη μνήμη μας, να θυμηθούμε εκείνα που συνέβησαν τότε για να αλλάξει ο ρους της ιστορίας μας. 
Φοράμε την φορεσιά της αγάπης στην πατρίδα, κρεμάμε πάνω στο στήθος μας τα στολίδια της συγκίνησης, ασκούμε το μυαλό και το λόγο μας σε λόγους εθνικής περηφάνιας και στεκόμαστε δίπλα σε κείνους που πολέμησαν για να μας χαρίσουν τη λευτεριά μετρώντας το μπόι μας δίπλα στο δικό τους σαν τα παιδιά που κοιτάζουν πόσο μεγάλωσαν μετρώντας το ύψος τους με μέτρο το μπαμπά τους.
Έπειτα, βάζουμε ξανά τις φορεσιές της ψυχής μας στη ντουλάπα της λήθης και βιαστικά ξαναχωνόμαστε στα ρούχα της καθημερινότητας με την ίδια συστολή και ενοχή με την οποία θα εμφανιζόμασταν σε μια τράπεζα με φουστανέλα για να διαπραγματευτούμε το δάνειό μας.
Μεγάλοι λόγοι, μικρά ή καθόλου έργα.
Ιδανικά που ξέμειναν απελπιστικά άδειες λέξεις, ήρωες που μοιάζουν να μιλούν μια ακαταλαβίστικη διάλεκτο, ιδέες που μοιάζουν να μας είναι τόσο χρήσιμες στην καθημερινότητά μας όσο και οι μαγικές ικανότητες των ηρώων των παραμυθιών.
Ίσως γι αυτό στις μέρες μας βαλθήκαμε να πείσουμε τους εαυτούς μας πως οι πατεράδες μας, οι άνθρωποι που γέννησαν, που πραγμάτωσαν το 21 δεν ήταν στ’ αλήθεια τίποτε διαφορετικό από το κακομοίρικο παρόν μας.
Συστηματικά πληθαίνουν οι φωνές που επιμένουν στανικώς να μας πείσουν πως ήταν γεμάτοι ελαττώματα, πως άλλο δεν έκαναν παρά να τρώγονται μεταξύ τους όπως καληώρα εμείς, πως πάνω απ’ όλα βάζαν το μικροσυμφέρον τους σα γνήσιοι δικοί μας πρόγονοι, πως δανείζονταν ξεδιάντροπα απ’ τους ξένους κι ύστερα τρώγανε τα δανεικά σε μισθούς και σε λαδώματα.
Από την άλλη πάλι υψώνονται φωνές που επιμένουν πως κείνοι που μεγαλούργησαν το 21 ήταν καθ’ όλα άμεμπτοι όντα υπερκόσμια, χωρίς ελαττώματα, με μόνο σκοπό τους το κοινό καλό. Πώς στην ευχή τα παιδιά και τα εγγόνια τους, όλοι μείς, πήραμε το στραβό το δρόμο; και κυρίως πώς εξηγούνται όσα λάθη εκείνοι αποδεδειγμένα έκαναν;
Πού είναι λοιπόν η αλήθεια;

Τρίτη, 24 Μαρτίου 2015

Μια "διαφορετική" ομιλία προς τους μαθητές για την 25η Μαρτίου.

Αυτά τα λόγια απηύθυνε ένας εκπ/κός στους µαθητές του, στο 2ο ΕΠΑΛ Αχαρνών για την επέτειο της 25ης Μαρτίου (βρήκα την ομιλία του σε πολλά site, δυστυχώς χωρίς να μνημονεύεται το όνομα του):

Σκέφτηκα να σου µιλήσω για τον Καραϊσκάκη, αλλά το µυαλό σου θα πάει στο γήπεδο. Σκέφτηκα να σου µιλήσω για το 21, αλλά ο νους σου θα πάει στην Ορίτζιναλ. Συλλογίστηκα πολύ, για να καταλήξω αν αξίζει να σε ταλαιπωρήσω για κάτι τόσο µακρινό, τόσο ξένο. Δύο αιώνες πίσω κάποια γεγονότα! Τι να λένε σε σένα; Σε εσένα που βιάζεσαι να φύγεις, να πας για τσιγάρο, για καφέ ή για κάτι άλλο.
Θα σου µιλήσω λοιπόν προσωπικά. Εγώ ο δάσκαλος που δούλεψα ένα χρόνο σε αυτό το σχολείο και σε δεκαπέντε µέρες φεύγω για αλλού. Σε εσένα που είσαι εδώ ένα, δύο, τρία ή και περισσότερα χρόνια. Θα σου µιλήσω σταράτα για να σου εκφράσω δυο σκέψεις µου. Οι µαθητές που συνάντησα µέσα στις τάξεις, οι µαθητές που δίδαξα φέτος στην συντριπτική τους πλειονότητα µε σεβάστηκαν, αν και δεν ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις του µαθήµατος. Πολλοί όµως από τους υπόλοιπους µαθητές δε µε σεβάστηκαν, µε προσέβαλαν κατ' επανάληψη, με έργα, µε λόγια, µε ύβρεις, δείχνοντας ένα χαρακτήρα και ένα ήθος που µε σόκαρε, που µε έβαλε σε µελαγχολικές σκέψεις. Αυτό το φαινόµενο αποδεικνύει πως κάτι σάπιο υπάρχει σε αυτό το σχολείο, πως εκτός του γνωστικού ελλείµµατος το συγκεκριµένο σχολείο χωλαίνει δραµατικά και στο ηθικοπλαστικό του έργο, στη διαµόρφωση δηλαδή των µαθητικών ψυχών και πνευµάτων. Και η ευθύνη για αυτήν την αποτυχία  είναι ευθύνη αποκλειστικά δική µας, των δασκάλων σας και των γονιών σας. Δεν έχουµε κατορθώσει να σας δείξουµε πως χωρίς αρχές η ζωή σας αύριο θα είναι µια κόλαση, πως χωρίς όνειρα και στόχους θα χρειαστείτε υποκατάστατα, θα καταφύγετε πιθανόν σε επιλογές που θα σας ξεφτιλίσουν, θα σας κάνουν να σιχαίνεστε τον εαυτό σας,  θα σας γεµίσουν τη ζωή πλήξη και κούραση, θα σας γεράσουν πρόωρα.

Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2015

Της μάνας τα καμάρια!


Ανέτρεξα στις παλιές οικογενειακές φωτογραφίες κι οι μνήμες ξεχύθηκαν σαν χείμαρρος. "Είσαι πολύ τυχερή, Ματίνα" μου είπε ένας φίλος, που κάποιος φωτογράφος απαθανάτισε σημαντικές στιγμές της ζωής σας. Έτσι νιώθω κι εγώ, όταν βλέπω φωτογραφίες σαν αυτή! Τρεις αδερφές, όλες μαθήτριες του δημοτικού, αγκαλιασμένες έξω από το σχολείο τους. Η φωτογραφία είναι από τις αγαπημένες και τραβήχτηκε το 1967-68 (σχολικό έτος) από κάποιο πλανόδιο φωτογράφο, που προφανώς τον φώναξαν οι γονείς μας για να καμαρώνουν όχι στιγμιαία, αλλά εις βάθος χρόνου τα βλαστάρια τους! Θυμάμαι ότι το φόρεμα της Κικής ήταν κίτρινο με χρυσά κουμπάκια, της Φωφώς ασπροκέντημα και το δικό μου ροζ με κεντημένα λουλουδάκια στις τσέπες του. Όλα αγορασμένα από το κατάστημα των Χατζηγιάννη- Βαρδάκα. Μας βλέπω ατσαλάκωτες, με τα φουστανάκια μας σχεδόν κολλαρισμένα και σκέφτομαι πόσο κόπο και δουλειά απαίτησε αυτή η εμφάνιση! Πόσες ώρες νωρίτερα ξύπνησε η μάνα μου για να ετοιμάσει τα ρούχα τα δικά μας, του πατέρα μου, να ετοιμαστεί και η ίδια! Θυμάμαι ότι σε ένα πόμολο παραθύρου σε δωμάτιο του σπιτιού ήταν κρεμασμένες δεκάδες κορδέλες, διαφόρων χρωμάτων και σχεδίων, ένα θαύμα για τα παιδικά μου μάτια και τη φαντασία μου! Βλέπω ότι για την περίσταση η μάνα μου διάλεξε άσπρες για να δέσει με φιόγκους τις πλεξούδες μου. Τα βλέπω όλα αυτά τώρα με το μάτι της μάνας που γνωρίζει από προσωπική πλέον πείρα, πόσος κόπος κρύβεται πίσω απ' όλα αυτά κι αν τότε εμείς κάναμε περήφανους τους γονείς μας με την παρουσία μας και μόνον, σήμερα καμαρώνω εγώ για την νοικοκυρά, περήφανη και κοκέτα μητέρα μου, που εξακολουθεί να έχει τα ίδια χαρίσματα μέχρι και σήμερα που είναι 84 χρονών!

Τρίτη, 17 Μαρτίου 2015

ΣΥΧΝΑ ΛΑΘΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ


Λάθος: επιτίθομαι Σωστό: επιτίθεμαι (επί+τίθεμαι < θέτω)
Λάθος: καταχωρώ (και εννοούμε γράφω κάτι σε κατάλογο) Σωστό: Καταχωρίζω (εγγραφω σε κατάλογο) μετοχή: καταχωρισμένος, μέλλοντας:θα καταχωρισθεί (κατα+χωρώ = υποχωρώ)
Λάθος: παρεπιπτόντως Σωστό: παρεπιμπτόντως (παρα+ εν + πίπτω)
Λάθος: ζάμπλουτος Σωστό: ζάπλουτος (< διά + πλούτος)
Λάθος: παραγάγω/συναγάγω Σωστό: παράγω, συνάγω
Λάθος: υπόψην, ενόψη Σωστό: υπ'όψιν, εν όψει
Λάθος: ανταπεξέρχομαι Σωστό: αντεπεξέρχομαι (αντι + επί + έρχομαι)
Λάθος: στις 1 Σωστό: στη 1 (είναι ενικός -αλλά στις 2 , στις 5 κτλ)
Λάθος: υπέρ του δέοντος Σωστό: υπέρ το δέον (υπέρ + αιτιατική)
Λάθος: κτίριο Σωστό: Κτηριο (η λέξη δεν είναι παράγωγη του ρ. κτίζω -θα είχε κατάληξη σε -ιστήριο πχ καθαρίζω-καθαριστήριο, φροντίζω-φροντιστήριο- αλλά προέρχεται από την αρχαιότερη ευκτήριο ή οικητήριο μετά από γλωσσικές μεταβολές)
Λάθος: του επικεφαλή, οι επικεφαλείς Σωστό: ο επικεφαλής, του επικεφαλής, οι επικεφαλής
Λάθος: πόσο μάλλον Σωστό: πόσῳ μάλλον
Λάθος: παράληψη (για κάτι που ξεχάσαμε) Σωστό: παράλειψη (< παραλείπω). παράληψη < παραλαμβάνω
Λάθος: από ανέκαθεν ή εξαπανέκαθεν (!) Σωστό: ανέκαθεν (επίθημα -θεν=από, πρόθεμα εκ (εξ) = από. αρα είναι πλεονασμός!
Λάθος: αλλά όμως (τοποθετημένα και προσφερόμενα μαζί για να δηλώσουμε αντίθεση) Σωστό: ή αλλά θα πούμε ή όμως (γιατί αλλά=όμως)!
Λάθος: απαντάται (η λέξη αυτή απαντάται στον Όμηρο) Σωστό:απαντά
Λάθος: πιο νωρίτερα Σωστό: θα πούμε είτε πιο νωρίς, είτε νωρίτερα

Μπερδεύουμε συχνά:
απλώς - απλά
απλώς = μόνο (ήθελα απλώς να σου πω ότι...)
απλά= ανεπιτήδευτα (τα πράγματα είναι απλά)


καταρχήν-καταρχάς
καταρχήν = στην ουσία, κατά βάση (καταρχήν, πιστεύω πως υπάρχει θεός, παρόλα αυτά...)
καταρχάς= αρχικά (καταρχάς, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω που..)
έγκλιση τόνου
Στο μονοτονικό σύστημα διατηρείται πχ ο άνθρωπός μας

οφείλω (=χρωστάω)
ωφελώ(=βοηθώ)
οι στύλοι του Ολυμπίου Διός (όχι οι στήλες)
χρειάζομαι 2 στυλό (και όχι δυο στυλούς επειδή ως ξένη λέξη είναι ουδέτερο το στυλο, οχι ο στυλός


Πηγή : https://www.facebook.com/PeriPhilologias?fref=nf

Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2015

Η ετυμολογία των ονομάτων των θεών του Ολύμπου



Σύμφωνα με τον Γερμανό φιλόλογο και γλωσσολόγο George Curtius (1820-1885), η λέξη Όλυμπος προέρχεται από τη ρίζα -λαμπ- και ερμηνεύεται σαν ο ολολαμπής, ο ολόλαμπρος ή ο ολόλευκος. Έτσι, οι Ολύμπιοι θεοί είναι οι Λαμπεροί ή Λάμποντες θεοί.


Δίας ή Ζεύς
Το όνομα του Δία [ή με μια μικρή παραλλαγή του πρώτου γράμματος (Δίας - Βίας)], είναι ένα από τα κατ’ εξοχήν ονόματα δύναμης, δηλαδή παραπέμπει στη δύναμη (βία) και την εξουσία του μεγάλου θεού.

Μερικοί ετυμολογούν το όνομά του σε σχέση με τη ζωή (~Ζευς), δηλαδή«ζωοδότης», λόγω του ότι είναι ο γεννήτορας των θεών και των ανθρώπων ή από το αρχαιοελληνικό ρήμα «ζεύγνυμι» (= βάζω κάτω από τον ζυγό, υποτάσσω, συνδέω, ενώνω), επειδή ο Δίας, μετά την κατατρόπωση του πατέρα του, του Κρόνου, ανέλαβε να ενώσει ξανά τον κόσμο και να τον υποτάξει στη δική του κοσμική εξουσία.